Gepubliceerd: 13 januari 2020

Als ik mensen vertel dat ik naar Hongarije ga emigreren, komt men al snel op de vraag hoe het met mijn Hongaars gesteld is, vaak gevolgd door de vraag "Is Hongaars moeilijk?".

Nee hoor, Hongaars is niet moeilijk voor mensen die in Hongarije geboren zijn en/of daar vanaf zeer jonge leeftijd tussen de Hongaren zijn opgegroeid.
Voor de meeste anderen is het een crime, zoals dat heet. Bijna niet te doen. Een aanslag op je uithoudingsvermogen en motivatie. Als je kortademig bent, haal je niet het einde van sommige oneindig lange woorden.

Maar Hongaars is wel leuk om te leren, een avontuur waarbij je vaak denkt dat je het einde van de tunnel nooit zult bereiken en een paar weken later tot je verrassing ontdekt dat je toch het een en ander opgestoken hebt.
Afgezien van de behoorlijk lastige grammatica van Hongaars - lees verder - vind ik gesproken Hongaars lastiger dan geschreven Hongaars. In gesproken Hongaars plakt men namelijk alle woorden in hoog tempo aan elkaar en het lijkt wel in veel grotere mate dan wij van bijvoorbeeld de Fransen kennen. Bij het geschreven Hongaars kan ik op mijn gemak kijken wat ik herken.

Hongaars lijkt nergens op! Dat klinkt onvriendelijk, maar zo bedoel ik het niet. Het lijkt in niets op een andere westerse taal, er is voor mij als westerling geen touw aan vast te knopen. Ik spreek en schrijf vloeiend Nederlands, Duits, Engels en een rudimentair middelbare-school-Frans, maar met Hongaars ben ik 'totally lost'.
De taal klinkt mij soms een beetje skandinavisch in de oren en is ook verwant aan het Fins, een taal die ook al niet te volgen is. Finnen en Hongaren verstaan elkaar echter totaal niet.
Maar ik vind Hongaars wel mooi klinken; het heeft een zekere melodie en zachtaardigheid, waarvan de zachtaardigheid mogelijk veroorzaakt wordt doordat de 'sj'-klank (zoals in 'sjouwen') vaak voorkomt.

Een voorbeeld van de onmogelijkheid om woorden aan iets bekends te koppelen, is het Hongaarse woord voor 'politie'. In veel Europese talen komt in het lokale woord voor politie wel de klank 'pol' voor: politie, polizei, police, policia, politi, polis, zelfs de russen zeggen iets wat op 'polize' lijkt. De hongaren niet, die noemen het 'rendőrség', waarbij op de letter 'o' ook nog eens twee streepjes naar rechts staan, dus niet twee puntjes zoals in een Duits Umlaut.
Dit komt, als ik tenminste goed opgelet heb tijdens mijn Hongaarse les, omdat er een tijd is geweest waarin men voor 'buitenlandse' woorden bij voorkeur een eigen Hongaars woord bedacht, uit nationalisme. Overigens staat het Hongaars daarin niet alleen, want bijvoorbeeld ook het Duits kent dat (Fernseher - televisie, Festplatte - hard disk).

De Hongaarse zelfbedachte woorden zijn lastig te onthouden, omdat ze voor mij nergens aan te koppelen zijn.
Maar dan de grammatica van het Hongaars! Als je snel een indruk wilt krijgen, open dan eens Google in je web browser en zoek op 'hongaars telwoord' en je krijgt meteen een grammatica-tabel met acht kolommen voor je kiezen. Niet al een beetje overtuigd? Google dan eens op 'hongaars werkwoord', of nòg erger: kijk hier. Dat bedoel ik!!
Hieronder staat een tabel voor de vervoeging van Hongaarse regelmatige werkwoorden, over de onregelmatige werkwoorden zullen we het maar helemaal niet hebben (klik op de tabel voor een vergote weergave).

Ik vind het tegelijkertijd ook weer erg interessant hoe die taal grammaticaal in elkaar steekt.

Neem eens "Goedendag" in het Hongaars: Jó napot! Uit te spreken als "joo naapot" en bij voorkeur als één woord "joonaapot".
"jó" is Hongaars voor "goed". Het Hongaarse woord voor "dag" is "nap". Alleen, je wenst iemand een goede dag toe, dus is het woord "dag" een lijdend voorwerp. Een lijdend voorwerp krijgt in het Hongaars de uitgang -t, inderdaad gewoon een letter "t" er achter. Maar dan zou er "napt" staan en dat klinkt niet vloeiend maar stoterig. Dan komt de zogenaamde 'vocaalharmonie' om de hoek kijken en wordt voor de uitgang -t een klinker geplaatst, in dit geval een 'e' of een 'o'. De 'e' (zoals is 'pet') is een zogenaamde 'hoge klinker' (klinkt voor in de mond) en de 'o' (zoals in 'pot') is een 'lage klinker' (klinkt meer achter in de keel). Nu komt het: omdat de laatste klinker in 'nap' een 'lage klinker' is (letter 'a' als in 'hak', ook een beetje achter in de keel), wordt voor de vocaalharmonie de lage klinker 'o' voor de uitgang -t geplaatst: napot!
Snappie?

Relatief gemakkelijk is de uitspraak van het Hongaars, die is namelijk fonetisch. Als je de uitspraak van alle 40 letters van het Hongaarse alfabet uit je hoofd leert, kun je elk geschreven woord zo uitspreken en is het alleen een kwestie van oefenen om een beetje snelheid te krijgen.

Het langste Hongaarse woord? Probeer deze eens:
folyamatellenőrzésiügyosztályveze­tőhelyettesképesítésvizsgálat.
Betekent zoiets als procescontroleafdelingshoofdafgevaardigdekwalificatieonderzoek.
Om te beluisteren, gebruik de speler hieronder.

Een zin met de letter 'e' als enige klinker:
Egy remek rendszer, mellyel embereket, meg rengeteg elemet megkereshetsz.
Vertaling: Een uitstekend systeem dat je kan helpen om mensen en heel veel andere dingen te vinden. Oftewel: het internet!

Gepubliceerd: 24 april 2020

Deze uitdrukking geldt natuurlijk ook hier in Hongarije. Uiteindelijk is het mij gelukt om anderhalve kilo witte asperges te bemachtigen. Ik moest ervoor naar de Auchan in Kecskemét.
En ze waren me toch lekker!!!

• Asperges!!

Laad meer foto's

Gepubliceerd: 11 september 2021

De wedstrijd waarin componisten werden uitgedaagd een Hongaars volkslied te componeren, werd in 1844 gewonnen door Ferenc Erkel. Hij was een van de bekendste Hongaarse componisten van de 19de eeuw.
De tekst is ontleend aan een ouder gedicht (1823) van Ferenc Kölcsey, dat voor het eerst in 1828 verscheen onder de titel Himnusz. Het gedicht brengt de roerige geschiedenis van Hongarije in herinnering, waarbij de Hongaren veel te verduren hebben gehad.
Het lied werd in 1844 voor het eerst gezongen in het Nationale Theater in Pest, maar het werd pas in 1903 officieel tot het volkslied van Hongarije uitgeroepen. Himnusz bestaat eigenlijk uit acht coupletten, maar meestal wordt bij officiële gelegenheden alleen het eerste couplet ten gehore gebracht.
(Tekst van website www.hongarijevakantieland.nl)

Luister hieronder naar een blaasorkestuitvoering van dit mooie volkslied, of bekijk een prachtige Youtube-video - helemaal onderaan dit artikel - van een uitvoering door het Hongaars filharmonisch orkest en koor.
Volgens de partituur hoort het werk 'op een langzame religieuze toon' uitgevoerd te worden: Andante religioso.

De tekst van de eerste twee coupletten is als volgt:

Isten, áld meg a Magyart
Jó kedvvel, bőséggel,
Nyújts feléje védő kart
Ha küzd ellenséggel,
Bal sors akit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbünhödte már e nép
A múltat s jövendőt!

Őseinket felhozád
Kárpát szent bércére,
Általad nyert szép hazát
Bendegúznak vére.
S merre zúgnak habjai
Tiszának, Dunának,
Árpád hős magzatjai
Felvirágozának

Vertaling:

God, zegen de Hongaren met vrolijkheid en voorspoed! Reik hen Uw helpende hand als zij tegen de vijand vechten. Laat het lot, hen zo lang slecht gezind, hen gelukkige jaren schenken. Het leed dat dit volk heeft doorstaan verzacht alle zonden die het heeft begaan.

U bracht onze vaders naar de Heilige Karpatenheuvels. Wij danken U voor dit mooie Land vanaf die tijd dat Bendeguz zijn leven voor ons gaf. En waar wij het schuim der golven horen van de Tisza en de Donau, daar kwamen de wortels van Arpad tot bloei.

Gepubliceerd: 23 april 2020

We hebben al een tijdje fantastisch zonnig en warm weer, maar vanochtend is wat mij betreft het kortemouwenseizoen definitief begonnen.
Daarna even naar de OBI bouwmarkt in Kecskemét geweest, voor mooie kussens op ons zitbankje en voor spulletjes om een anti-'help de vogels eten mijn aardbeien op'-bouwsel te maken voor Afina's moestuin.
We maakten van de gelegenheid gebruik om bij de Tesco aldaar te kijken, of ze mischien asperges hadden. Helaas... de Tesco-bewaker vroeg wel naar onze adreskaarten, want hij geloofde niet dat wij al 65+ zijn. Onze dag was toen al goed!

We kregen er trek van en kochten een lekkere Whopper bij de plaatselijke Burger King. Trieste bedoening binnen, vanwege covid-19 waren de zitplaatsen binnen afgezet met roodwit lint. Waar het normaal gesproken gezellig druk is, was er nu niemand. Je kon wel aan de balie wat bestellen en het dan meenemen naar buiten.

Het houten bankje naast de voordeur hebben we van de brandstapel gered en is door Afina voorzien van een leuk verfje. Nu de kussens erbij en zonnen maar!

• Kortemouwenseizoen begonnen

Laad meer foto's